




Na Augustus 2004, 14 miembro di parlamento di Aruba, a aproba 11
punto cu lo mester a bira e prome paso pa reforma nos sistema di
AOV/AWW di un manera duradero. Tal aprobacion tabata inclui un
estudio di profundizacion di e conclusionnan actuarial di e revision di
2003 cu ILO a realiza. Nuebe luna despues, esta na Mei 2005, e di dos
raport di ILO a keda cla y a bira conoci cu e codigo indica como titulo
di e articulo aki. Tabata trata di un estudio extenso di nos fondonan
di AOV/AWW, hasi pa e expertonan mas renombra na mundo riba e
tereno di seguronan di pension di behez publico.
Fo’i prome momento e rapport tabata accesibel riba internet. Na
Aruba mes e rapport no a haña e debido atencion den publico. Poco
despues, a cuminsa tende cu instancianan manera SER ta contra e
rapport y a yame mucho costoso pa ehecuta. Awor, pasobra cuater
aña a pasa ta bisa ademas cu su cifranan ta obsoleto, lubidando cu
no ta existi ningun rapport actuarial cu cifranan 100% exacto.
En realidad ta otro cos ta pasando. Den sector priva tin un grupo
hopi interesa pa gobierno introduci un seguro general obligatorio,
adicional na esun di AOV, pero cu caracter priva. Esaki pa e sector
priva lo ta “BIG BUSINESS”, ya cu un fondo di pensioen obligatorio
pa tur trahado na Aruba cu, por ehempel, un prima di 6%, lo genera
un capital acumula di alrededor di Afl. 3,3 Biyon den 20 aña y Afl. 11,0
Biyon den 40 aña. Awor, e sector priva su miedo ta cu ora reforma
AOV, esaki ta bay exigi un suma cu lo no por wordo inverti den e
seguro priva nobo. Pesey, nan boycot di e rapport di ILO. No
obstante, MESTER reforma AOV, si Aruba kier evita un desaster
social dentro di poco tempo. Di alrededor di e 14 mil pensionado na
Aruba, sigur un 10 mil ta depende exclusivamente di nan entrada di
AOV. E cantidad aki, dia pa dia ta aumenta. Riba e tereno aki, no
lubida cu mi a alerta nos pueblo caba cu introduccion di un seguro
general obligatorio di caracter priva, lo no yuda e pensionadonan di
AOV actual di ningun sorto di forma. Tambe lo mester tene cuidao pa
hendenan cu un sueldo abao, y esnan riba 50 aña (bishita mi website
www.unrumbosigur.com, seccion di “articulo”).
Gobierno di su banda tabatin otro motibonan pa core pa e rapport di
ILO. Muy particularmente e rapport ta bisa cu e sistema di indexeer
nos AOV, a plaso largo, lo crea pobresa pa e pensiona-donan, razon
pakiko ILO ta recomenda gobierno pa cambia esaki. Tambe e rapport
di un manera indirecto ta indica pa tene e cantidad di habitante na
Aruba bao di 122.000 te cu aña 2060, mientras cu gobierno su
maneho economico ta hibando Aruba na 143.000 habitante pa aña
2023. Esaki ta un mal politica si gobierno ta pensa di financia e fondo
di AOV cu un crecemento demografico. Pasobra, loke bo por gana
den un area bo lo perde den otro. Tanto na Merca como na Europa,
expertonan ta recomenda pa NO hasi tal cos. Otro punto importante
ta cu e rapport di ILO ta recomenda pa hisa y mantene e reservanan
di AOV te cu aña 2020, pa despues usanan entre 2020 y 2030. E
motibo di esaki ta cu na aña 2030 e fondo di AOV lo estabilisa atrobe.
Aki gobierno a prefera di sigui conseho di instancianan local cu no sa
suficiente di un fondo di pensioen publico y pesey a recomenda pa
usa e reservanan di inmediato ya cu den nan opinion e fondo di AOV
no mester di reserva pasobra ta trata di un fondo basa riba e sistema
“pay-as-you-go”. En realidad e conseho aki lo tabata valido si e
fondo di AOV tabata funciona normal na luga di ta den crisis manera
ta e caso awor. Tambe, e rapport ta yama AZV un di e seguro
mediconan publico mas costoso na mundo y ta mustra sutilmente
riba e irresponsabilidad di gobierno (lesa aki AVP) pa introduci AZV,
sin laga hasi un estudio di factibilidad pa determina si esun di AOV y
AZV por co-existi cu otro a largo plaso. E gobierno di MEP, ariba dje,
a faya despues durante ocho aña, door di no logra controla gastonan
di pais Aruba, di manera cu nan no por cumpli casi di un manera
normal cu nan obligacion den AZV!
Door di no sigui consehonan di e instancia mas acredita riba e tereno
di seguronan publico, gobierno di Aruba a actua irresponsabelmente,
complicando asina e situacion di tanto e fondo di AOV, como esun di
AZV. Ta’sina cu di e 11 punto aproba na augustus 2004 pa
parlamento, varios di nan no a keda ehecuta te dia di awe! PPA, na
aña 1960 a crea e fondo di AOV y cu esey a inicia, cu gran vision,
Aruba su sistema di seguridad social. Ultimo añanan, PPA mester a
para mira con AVP y MEP, a maneha Aruba su Sistema di Seguridad
Social manera un PAR DI AMATEUR! Awor, Partido Patriotico di
Aruba ta sinti, cu ta e mes mester bin back den gobierno pa coregi
tur e fayonan di Aruba su dos partido mas grandi, cu ta pensa mas
riba nan mes cu e pueblo. Pesey, PPA ta conta cu e pueblo su apoyo
den e eleccion di dia 25 di e luna aki, pa’bo por bay biba tranquil
atrobe cu un sistema di seguridad social cu lo ta pagabel, duradero y
di calidad. Corda ademas cu bo seguridad social, pa e brindabo
seguridad, e mester ta social!