Loke ta briya NO semper ta oro
|



Hopi di nos ta contento di wak hopi hotel, negoshi etc. florece na Aruba.
Tambe nos por tuma nota cu e nivel di divisas di pais Aruba ta
cumpliendo cu normanan internacional y cu reciente-mente nos ‘credit
rating’ y ‘rating outlook’ a resulta positivo. Tur esaki ta excelente pa e
pais y ta indica cu nos tin cosnan positivo na Aruba. Pero, un economia
realmente sano, apart di tin e desaroyo ariba indica, tambe mester posee
un bon distribucion di su ingreso nacional y un productividad laboral halto.
Den dos articulo anterior mi a mustra caba con Aruba de hecho tin
problema cu su distribucion di e ingreso nacional y cu ademas nos
ingreso individual ta bao presion di e compromiso cu nos debenan
publico y priva ta trese cu nan.
Aki mi lo continua cu elabora mas riba e tema di nos productividad
laboral. Fondo Monetario Internacional (IMF) y Banco Central di Aruba
(CBA), tur dos a mustra riba e hecho cu e productividad laboral na Aruba
ta bahando. Mas concretamente, por mira den e grafico cu entre aña
2000 y 2005, e indice di crecemento di e productividad laboral, a baha
cu 1% pa aña. Na 2006 e productividad laboral a bolbe aumenta cu 1%.
E productividad laboral mes ta wordo calcula door di tuma e Producto
Nacional Bruto (GDP) y dividi esaki door di e cantidad total di trahado.
Lamentablemente, pa falta di informacion riba e total cantidad di trahado,
no tin ainda un calculo di e productividad laboral pa e añanan 2007 y
2008. Sinembargo, nos por ta sigur cu e productividad laboral di Aruba a
bolbe baha, ya cu nos GDP Real tabata tin un crecemento negativo di
respectivamente - 0,1% y - 1,6% durante e dos añanan anterior.
E gran pregunta ta awor: kiko ta causa e disminucion di nos productividad
laboral (PL)? Na promer lugar lo por pensa cu si nos PL baha, esaki ta
nifica cu e trahadonan a bira floho y pesey ta produci menos. E idea aki
ta INCORECTO, pasobra no ta esaki e indicador di e productividad
laboral, cu ta parti di e GDP, ta midi! Por cierto, na Aruba nos no tin
ningun registro of sistema publico cu ta midi e productividad laboral di
cada trahado den termino di un output den units cu ta refleha su
produccion fisico pa ora. Loke si ta importante, ta e nivelnan di salario y
ganashi, promedio y total, di e trahado y empresanan, ya cu nan ta forma
parti importante di e GDP. Akinan ta resulta cu e salario promedio
nacional tin problema pa calcule exactamente en bista di cu e ultimo cifra
oficial disponibel di e suma total di salarionan (loonsom), ta pa aña 2004.
Te na e momento ey, e tabata crece anualmente. Si asumi awor cu e
tendencia aki a continua, e ora nos ta haña, door di calcula e porcentahe
cu e salarionan total ta representa di e GDP, o sea, e ‘wage quota’, cu tal
indicador ta creciendo. Tal desaroyo ta nifica cu e ganashi di nos
empresanan na Aruba ta bahando. Esaki no ta nada straño, pasobra
tabata tin un crecemento economico no planifica caminda e concurencia
entre empresanan ta hasi cu e bolo mester wordo parti entre mas y mas
participante. Di e manera aki cada un ta haña dia pa dia un pida mas
chikito! Cu otro palabra, e disminucion den nos productividad laboral ta
resulta di ta mas bien consecuencia di un maneho economico demasiado
liberal! Esaki ta hopi lamentabel, pasobra como resultado nos ta mira con
e grupo economicamente mas debil ta paga e cuenta ora mester indexa
e salario minimo y diripente no tin placa pa hasi esaki. Pesey, ta
importante pa busca un solucion pa e situacion plantea den e articulo aki.
Claro, cu gobierno lo mester actua pronto cu hopi eficacia pa bin cu un
maneho economico cu ta mas productivo! Fiha den e grafico cu entre
1994 y 1998, Aruba su productividad laboral a subi, pa despues keda
practicamente constant na un nivel halto te cu aña 2000. Esaki kier meen,
cu na final di cuenta, Aruba SI por.
