Nos GDP, un indicador engañoso di progreso
|



Rond mundo e ‘Gross Domestic Product’, o sea, e Producto Domestico
Bruto – GDP – ta wordo usa como e indicador principal cu ta refleha e
crecimento economico di un pais. Tambe por considera cu e indicador
aki ta refleha e riqueza economico di un pais, te na e punto cu si mester
dicidi pa duna ayudo economico-financiero na tal pais, e indicador aki ta
representa un punto di referencia importante pa tuma decision. Esaki ta e
caso di Aruba caminda Hulanda a dicidi di no duna mas ayudo financiero
na pais Aruba, a pesar di cu Statuut ta indica cu e paisnan den reino tin e
obligacion di yuda otro mutuamente. Hulanda su argumento ta cla y
raspa: Aruba lo ta suficientemente rico, y pesey e por wel di bai para riba
su mesun pianan. Hulanda den futuro lo por sigui presta Aruba placa,
pero esaki lo tin un costo financiero comercial. Cu otro palabra, awor
Hulanda ta pensa di gana placa cu su prestamonan financiero cu e lo hasi
den futuro cu Aruba. E gran pregunta cu ta surgi ta, si e decision cu
Hulanda a tuma ta correcto? Pa contesta e pregunta anterior mi lo
elabora riba e significado di e GDP y mustra e trato discutibel cu Aruba
ta ricibiendo di Hulanda.
Aruba su economia a deplega un crecimento favorable desde Status
Aparte na 1986. Por constata durante tur e periodo aki di un crecimento
promedio di 8.9% pa aña. Esaki a hiba nos GDP nominal pa 2008 na
casi Afl. 4,9 miljard, loke ta representa un GDP per capita di Afl
46.401,00 pa aña. Riba su mes esaki ta algo cu nos tur por ta orguyoso
di dje. Tambe nos cifra ta refleha un di e GDP nan mas halto den nos
region y ta significa sigur cierto beneficio pa nos tur. Sinembargo, esun
cu bay pensa cu na Aruba un ciudadano promedio ta dispone di Afl.
3.866,75 pa luna pa e biba, ta equivoca! Ta asina cu den e GDP per
capita, tin hinca tambe tur ganashi y depreciacion di empresanan.
Ademas, tur e sueldonan y ganashi cu despues di a wordo produci na
Aruba, ta bai pa exterior! De hecho, e total di sueldonan na Aruba por
wordo calcula aproximadamente rond di 50% di e GDP. Esaki ta significa
cu e sueldo promedio representa den cada ciudadano ta baha na Afl.
1.933,38 pa luna. Kier meen cu un famia promedio di cuater persona lo ta
dispone di Afl. 7.733.50 pa luna pa nan biba cu ne. Pero, nos sa cu esaki
NO ta berdad! Pasobra, si e indicador di GDP tin un problema grandi cu
ne, esey ta cu e ta bisa NET, NET, NADA, di e distribucion di e ingreso
nacional! Na 2004, di tur trahado na Aruba, 38.4% tabata gana menos cu
e sueldo minimo di Afl 1.236,00 e tempo ey. Pa 2008 e sueldo minimo a
subi te na Afl. 1.505,00 . Door di cu e distribucion di ingreso pa 2008 no
ta disponibel ainda por calcula aproximadamente, a base di esun di 2004,
cu un 40% di Aruba su trahadornan ta ganando bou di e sueldo minimo.
Awor, si considera cu e bestaansminimum calcula pa CBS pa aña 2008,
ta pa un pareha cu dos yiu, Afl. 3.685, 00, e ora ta obvio cu un pareha cu
ta gana dos sueldo minimo no por tin ni siquiera dos yiu mas! Lo anterior
ta significa cu dos yiu a bira un luho impagabel pa un grupo cu por
alcansa 7.500 famia na Aruba. Si nos bay bek na e supuesto Afl.
7.733.50 cu lo tin disponibel pa un famia di cuater persona, nos mester
realiza cu, segun mi calculo a base di e distribucion di ingreso di 2004, ta
aproximadamente 21.4% di Aruba su trahadornan ta gana riba Afl.
3.867,00 pa luna y apenas 4% ta gana riba Afl. 7.733,50. Cu otro
palabra, ta entre 4% y 11% di e trahadornan lo por alcansa e suma di Afl.
7.733,50 pa luna riba nan mes of door di casa cu un persona cu un
ingreso igual of superior na esun di nan. Loke mi a caba di splica no ta
tur. Aruba tin debe tambe. Entre e debe publico y priva, e total di debe ta
levemente riba Afl. 4,0 miljard. Hopi hende no ta realiza cu si tuma un
interes promedio di 10% y un periodo di pago di 15 aña, nos ta haña cu
de hecho Aruba debe sigur rond di Afl. 7,7 miljard. Pues, mas di 1,5 biaha
e GDP di 2008. Loke esaki ta representa pa kada ciudadano ta un
compromiso di Afl. 410,00 pa luna. Ora deduci esaki di e Afl. 1.933.38, ta
baha e sueldo disponibel pa luna, segun e calculo deriva di nos
GDP/capita, te cu Afl. 1.523.38. Si hasi e calculo riba e sueldo promedio
di cada trahador, e ora e compromiso promedio ta resulta Afl. 820,00 pa
luna door di cu tin aproximadamente un trahador pa cada dos ciudadano.
Te aki mi a trata di delinea un cuadro un poco mas cla di e situacion
economico di Aruba su poblacion. Mi ta spera na e mesun momento cu
por comprende awor pakiko mester pensa dos biaha promer cu gaba cu
nos GDP. Encuanto e posicion di Hulanda. Nan ta mira puro hotel,
negoshi, cas y auto nobo riba nos isla, hunto cu e cifranan bunita di nos
GDP. Nan conclusion pesey ta cu Aruba ta rico y no merece mas ayudo
financiero. Nan no ta mira e mayoria di e pueblo cu ta corcobia cu nan
sueldo abou y gastonan halto. Awor ta keda na nos gobernantenan pa
bay splica Hulanda e situacion economico verdadero y defende e
situacion di nos pueblo, cu no obstante un GDP per capita halto, cada dia
ta birando mas pober, na luga di bira mas rico.