Participacion directo di e pueblo ta Democracia!
|



Mi dos articulo riba e topico di vakminister, mas cinco pregunta na
partido RED, a causa hopi reaccion y discussion interesante. Lamentabel-
mente, dos punto no a keda debidamente cla, motibo pa cual mi ta
elabora riba nan:
Democracia ta encera, entre otro, participacion di pueblo den eleccion
directo di su manadatarionan. Articulo 11.2, enciso 1, di nos Staats-
regeling ta indica cu “De minister-president en de overige ministers
worden na overleg met de Staten bij landsbesluit benoemd en ontslagen”.
Ministernan ta wordo nombra pa personanan cu a participa na un elec-
cion y a wordo eligi directamente pa pueblo como parlamentario. Ta
esaki mi tabata kier meen ora mi a mustra riba e hecho cu ministernan cu
NO ta eligi democraticamente (lesa: eligi indirectamente den e proceso
democratico), por manda un parlamento cas cu SI ta eligi democratica-
mente (articulo III.14, enciso 1, di nos Staatsregeling). Aki claro, tabata
tin un “stroke of the pen” cu no tabata cla. Tipico si tabata ta, con lihe un
par di persona a conclui cu mi lo no sa, of no ta compronde con un
minister ta yega na eherce su funcion. Claro, a conveni nan pa purba tapa
e hecho crucial cu un gobierno di vakministers por resulta den algo
totalmente ANTI-DEMOCRATICO. Awor, como cu participacion directo
di e pueblo den democracia ta vital, nos ta supose di considera pa
fortifica nos democracia door di hasi posibel pa nos ministernan wordo
escogi directamente pa e pueblo. Desafortunadamente, ta exisiti varios
problemanan practico pa ehecuta tal idea cu ta hasi cu ningun pais na
mundo a logra bin cu e sistema aki ainda. Ta keda si cu e idea basico su
tras ta corecto, loke ta significa cu ta bon pa pensa riba sistemanan cu ta
yega lo mas cerca cu ta posibel di dje.
PPA su proposicion pa un “Ley di Plataforma Nacional” ta bay den
tal direccion. Hunto cu un “Ley di Maneho Publico” y “Ombudsman”.
PPA, aki ta ofrece e pueblo un opcion realizabel pa combati corup-
cion y mehora nos nivel di democracia. Awor, ta e pueblo mester
papia pa laga sa si nan kier un sistema cu “vakministers” cu ta
alehabo di e principio di mayor participacion directo di e pueblo den
gobernacion, of e proposicion di PPA cu ta trese e pueblo mas cerca
di tal principio.
E otro topico cu mi lo aclara akinan ta: si un vakminister por wordo
persigui y castiga pa un “ambtsmisdrijf”. Articulo 86, enciso 1, di nos
Codigo Penal ta indica cu “onder ambtenaren worden begrepen alle
personan verkozen bij krachtens wettelijk voorschrift uitgeschreven
verkiezingen. Nota cu aki e ley ta papia di e parlamentario cu ta wordo
eligi democraticamente mediante nos sistema electoral vigente. Como
consecuencia tur articulo cu ta referi na “ambtsmisdrijven” ta aplicabel pe
y TA KEDA CONTA den caso cu e ricibi un nombramento como
minister, pasobra e a participa den e proceso legal di eleccion! ”Un vak-
minister NO ta cay bao di “ambtenaar” den sentido di articulo 86,
pasobra e no a cumpli cu e rekisito: “alle personen verkozen bij krachtens
wettelijk voorge-schreven uitgeschreven verkiezingen”. Awor, articulo 2 di
nos Codigo Penal ta indica cu “De strafwet van Aruba is toepasselijk op
ieder die zich binnen Aruba aan enig strafbaar feit schuldig maakt” e
articulo aki ta encera practicamente tur persona, incluyendo vakministers.
Como consecuencia por aplica nos Ley Penal pa un vakminister cu
comete un delito na Aruba. Pero, si concerni un “ambtsmisdrijf”, por
resulta hopi dificil y te hasta imposibel pa persigui y castiga un vak-
minister. Pa e persona cu ainda tin duda riba e tema aki, mi ta
recomenda check cu un hurista cu BERDADERAMENTE SA DI E
MATERIA AKI y/of ehempelnan na Corsow riba aplicacion di articulo 86,
enciso 1, di nos Codigo Penal.
Por resumi tur e asunto anterior bisando cu un vakminister ta un minister
y pesey, articulo II.2 y III.14, inciso 1, di nos Staatsregeling ta aplicabel
pe. Pero, e vakminister NO ta wordo considera como un ambtenaar, di
manera cu articulo 86, enciso 1, y consecuentemente, articulo 374 y otro
similar, di nos Codigo Penal, NO ta aplicabel pe!
P.S. Articulo 86, enciso 1, a wordo adapta pa loke e punto aki no ta valido
mas. RED sinembargo, por siña akinan cu mehorando nos sistema legal,
manera PPA ta propone, por drecha e funcionamento di nos gobernacion!