Productividad           
Laboral, un Yabi pa     
          nos Futuro           
Home      Articulo      Downloads      Kiko ta malo      Solucion      Herbert Diaz      Contacto
Den dos articulo recien, e tema tabata cu no por confia riba nos GDP, o
sea, e Producto Domestico Bruto, como medida di progreso economico
di e pueblo, pasobra e indicador economico aki no ta bisa cua ta e pais
di destino final di un parti di e salario y ganashinan. Mucho menos e ta
indica con e rikesa economico ta distribui den e pueblo. Tambe a mustra
cu graficonan basa riba dato cu ta refleha nos realidad economico, con e
trahador humilde NO a beneficia den e crecemento real di nos economia
den e ultimo 15 aña, y con mas bien ta desempleo ta generando pa e
trahado local, mientras ta sigui trese trahado foi exterior.

Den e articulo aki lo elabora riba un motibo importante pakiko e trahado
chiquito no ta progresando economicamente y di ki manera por remedia
e situacion aki. Contrario, si no logra soluciona e problema señala, Aruba
lo bay experimenta cada dia mas pobresa relativo, inseguridad social y
criminalidad. Manera mi a indica den pasado caba, nos Landsveror-
dening Minimum Loon  (AB 1989 GT no. 26, articulo 13) ta indica pa
indexeer e salario minimo cu e factor di inflacion (CPI), sin tene cuenta cu
e crecemento real di nos economia. Ta increibel pa wak con te awe, e  
partidonan politico mas grandi, y tambe e sindicatonan mas importante,
ta BIBA FELIS cu tal situacion. Contrariamente, Hulanda a dicidi, si mi ta
corda bon, como cuarenta aña pasa caba, cu no ta corecto pa un salario
ta “waardevast” unicamente, sino cu e mester ta “welvaartsvast”. Lo
anterior kier meen cu NO ta suficiente pa indexeer e salario minimo a
base di e CPI so, pasobra esaki ta compensa solamente pa e salario no
perde su balor di compra (koopkracht). Pero, tambe mester indexeer cu
un parti di e crecemento real di e economia. Di tal forma e salario ta
provee na e trahador acceso na un pida di e progreso real di e economia
(welvaartsvastheid). Esaki, ademas di ta husto, ta resulta di ta un asunto
practico, pasobra e ta contribui na garantisa paz social y laboral a largo
plaso. E manera corecto anto pa efectua e indexering di e salario
minimo, ta door di substitui e CPI pa e NAWI, o sea, e National Average
Wage Index, cu ta e indice di crecemento di e salario promedio nacional.
Awor, si nos corda cuanto problema tabata tin poco tempo pasa, ora cu
gobierno mester a duna un indexering, bao di e presion cu no tin placa,
anto nos por compronde cu mas di un persona lo spanta ora nan tende
cu awor ta resulta deseabel pa bay indexeer e salario minimo a base di
un NAWI. Lo anterior ta hopi lamentabel, pasobra tur loke e ta indica ta,
CON MALO cierto aspecto di nos economia ta wordo maneha. Ta asina
cu den economia nos sa cu e problema di inflacion y crecemento salarial
por wordo contraresta cu PRODUCTIVIDAD LABORAL.  Pero, aki tin
otro problema. Hopi hende no ta compronde e palabra productividad
laboral bon. Pesey, nan no sa con nan mester deal cu ne. Tal vez esaki ta
di compronde, ya cu ta existi dos manera di wak tal concepto. Na promer
lugar, productividad laboral ta referi na e produccion pa ora di un trahado.
E por wordo midi den unidad di producto of den plaka. Importante ta pa
realisa cu e productividad laboral tin su efecto riba e costo di un producto
of servicio. Si e productivi-dad laboral ta halto, esaki lo baha e costo di
produccion. En cambio, si e productividad laboral ta abao, esaki lo subi e
costo di un empresa y perhudica su posicion pa competi. Awor, no ta
facil pa midi e productividad laboral ariba indica, pasobra pa cada tipo di
trabao tin otro norma y den hopi caso tin te hasta problema pa yega na
normanan practico. Pesey, casi semper den economia ta midi e produc-
tividad labor den placa. Un indicador usa oficialmente tur caminda, ta
esun di e GDP dividi pa e cantidad di trahado. Den e caso aki ta asumi
cu e trabao fisico di e trahado ta traduci su mes den un balor economico,
camida mas ora di trabao productivo ta resulta den mas venta y ganashi.
Sinembargo, no ta semper e relacion entre labor fisico y resultado finan-
ciero ta uno directo. Tampoco ta asina cu e productividad laboral semper
mester subi door di traha fisicamente mas duro. Aspectonan di inteligen-
cia y organisacion di trabao, tambe ta hunga un rol importante. Por
ehempel, un persona cu tin un sueldo abao, semper lo tin un producti-
vidad laboral menor cu uno cu tin un sueldo halto. Claro, cu den e
pensamento anterior, ta parti di e punto di bista cu tur dos trahado ta
produci e mesun cantidad di ora pa dia. Tambe ta asina, cu aspectonan
di salud y seguridad, maneho profesional di un empresa, inversion den
conocemento, ekipo, automatisacion y organisacion di trabao, tur ta
afecta e nivel di productividad laboral di un empresa. Na nivel nacional,
diversificacion di economia, creacion di empleo cu un balor agrega mas
halto, y rekerimento di profesionalnan mas studia, un focus riba calidad y
un marketing efectivo di nos servicio y productonan, of di pais Aruba den
su totalidad, tur ta elemento cu lo yuda subi nos productividad laboral.
Por ultimo, no por lubida e aparato gubernamental. Su tamaño no por ta
mas grandi cu ta estrictamente necesario. E motibo di esaki ta pasobra
su costo total mester wordo financia door di e sector priva. Cada florin
cu bay pa gobierno ta un florin cu lo no por wordo inverti productivamente
den e sector priva di nos economia. Lo anterior no kier meen cu lo
mester reduci e aparato gubernamental sin mas. Si ta asina cu lo mester
hasi e aparato gubernamental hopi mas eficiente den futuro. Esaki ta
posibel cu un maneho mas profesional y un bon sistema di recurso
humano. Un topico riba su mes cu mi lo no elabora mas leu riba dje
akinan. Simpelmente mi kier remarca cu esaki ta bon posibel. E bentaha,
si nos tur kibra cabes riba formanan pa hasi nos empresanan y economia
mas productivo ta, cu lo por bin cu un cambio di ley cu lo percura pa un
distribucion di ingreso cu ta socialmente mas husto y efectivo. Tal ley,
mescos cu na Hulanda, lo mester ta flexibel pa permiti un indexering a
base di e crecemento di e salario promedio nacional, na lugar di e CPI,
ora cu e situacion financiero-economico ta permiti esaki. Finalmente, no
mester tuma un actitud negativo pasobra tin un crisis economico mundial
na e momento aki, sino corda cu momentonan di crisis ta un bon
momento pa prepara pa un miho futuro pa nos tur!